Svea – De verdwenen mijnstad van Spitsbergen

Wie vandaag naar Svea reist, ziet vooral leegte: verlaten gebouwen, gesloopte constructies en stille fjorden. Toch was dit ooit een bruisende plek waar honderden mensen woonden en werkten. Svea vertelt het verhaal van de mijnbouw op Spitsbergen en van hoe een stad volledig kan verdwijnen.

De geschiedenis van Svea

Svea werd in 1917 gesticht door een Zweeds mijnbouwbedrijf en was decennialang een van de belangrijkste steenkoollocaties van Spitsbergen. Later nam Store Norske Spitsbergen Kulkompani (het Noorse staatsmijnbedrijf) de activiteiten over. De ligging, diep in de Svea-gletsjerregio, maakte het tot een afgelegen maar strategische plek.

In de jaren negentig en tweeduizend was Svea nog volop in bedrijf, met woonblokken, kantines, werkplaatsen en een kleine landingsbaan. Rond 2017 werd echter besloten om de mijnbouw definitief te beëindigen. De Noorse regering koos bewust voor natuurherstel in plaats van industrie. Sindsdien is bijna alles afgebroken en opgeruimd een unieke operatie in het poolgebied.

Het einde van een tijdperk

De sluiting van Svea markeerde een omslag: van een puur industriële samenleving naar een focus op onderzoek, toerisme en natuurbehoud. Waar ooit mijnwerkersschachten de lucht in priemden, groeit nu langzaam weer poolnatuur terug. De fjord waarin Svea ligt, Van Mijenfjorden, is tegenwoordig vooral bekend als leefgebied voor zeehonden, walrussen en trekvogels.

Bezoek aan Svea

In tegenstelling tot Pyramiden en Barentsburg kun je Svea niet meer als nederzetting bezoeken. Vrijwel alle gebouwen zijn verwijderd, en het gebied wordt stap voor stap teruggegeven aan de natuur. Toegang is bovendien beperkt. En excursies naar Van Mijenfjorden zijn zeldzaam en vinden meestal per boot of sneeuwscooter plaats, afhankelijk van het seizoen.

Voor reizigers die geïnteresseerd zijn in de mijnbouwgeschiedenis van Spitsbergen is Svea vooral een symbool: de plek waar de cirkel rond is gegaan. Van opbouw tot bloei, en uiteindelijk weer naar leegte en natuur.

Leuk om te weten

• De ontmanteling van Svea was een van de grootste natuurherstelprojecten in het Arctisch gebied.
• Er werkten ooit honderden mensen, maar er woonden nooit gezinnen: Svea was vooral een werkbasis.
• Van Mijenfjorden staat bekend als een van de meest spectaculaire fjorden van Spitsbergen, vaak dichtgevroren in de winter.

Hoe kom je bij Svea?

Er gaan geen reguliere excursies naar Svea meer. Sporadisch worden er onderzoeks- of speciale boottochten georganiseerd richting Van Mijenfjorden. Voor de meeste bezoekers is Svea vooral een naam in de geschiedenisboeken, maar juist dat maakt het een fascinerend verhaal.