IJsberen op Spitsbergen
Ze zijn groot. Gevaarlijk. Maar vooral onwerkelijk mooi. Je ziet hem niet. Niet omdat hij zich verstopt, maar omdat hij opgaat in de omgeving. De ijsbeer is stil. Wit. Eén met de sneeuw, de mist, de vlakte. En dan ineens is hij daar: een kolos op vier poten. Sereen en dreigend tegelijk. Een ontmoeting met een ijsbeer vergeet je nooit meer.
Hoeveel ijsberen leven er op Spitsbergen?
Er leven naar schatting zo’n 3.000 ijsberen in de regio Svalbard. Dat is meer dan het aantal mensen. Toch is de kans klein dat je er zomaar eentje ziet. Ze zwerven over gigantische gebieden en komen zelden dicht bij Longyearbyen. Je moet geluk hebben. Of een goede gids.
Waar kan je ijsberen zien op Spitsbergen?
De meeste ijsberen zie je:
- Langs de noord- en oostkust van Spitsbergen (per boot of tijdens een expeditie)
- In het voorjaar, op het zee-ijs (tijdens sneeuwscootertochten)
- Zelden op drijvend ijs.
Let op: je mag nooit zonder gids de wildernis in. Niet alleen vanwege de wet, maar ook voor je eigen veiligheid. En die van de ijsbeer.
Wat is het gedrag en de levenswijze van ijsberen?
IJsberen zijn solitaire dieren. Ze jagen vooral op robben, die ze besluipen vanaf het ijs. Een volwassen mannetje kan wel 600 kilo wegen en 3 meter lang zijn als hij zich opricht. Maar ondanks dat indrukwekkende lijf… zijn het meesters in camouflage en geduld.
- Favoriet voedsel: baardrob en ringelrob
- Slaap: uren achter elkaar, vaak overdag
- Voortplanting: vrouwtjes werpen meestal in december, in een sneeuwhol
IJsberen & klimaatverandering
De ijsbeer is een icoon geworden van klimaatverandering. En dat is niet voor niets. Ze zijn afhankelijk van zee-ijs om te jagen, maar dat ijs smelt steeds vroeger in het seizoen. Daardoor moeten ze vaker zwemmen, verder lopen of zelfs vasten. Toch zijn ze taai. Ze passen zich aan. En de populatie rond Spitsbergen blijft, voorlopig, stabiel. Maar het blijft spannend.
Wat als je een ijsbeer ziet?
Als je geluk hebt, zie je er een vanaf een boot of op veilige afstand vanaf land. Dan voel je het meteen: ontzag. Geen hek, geen kooi, geen ruit. Alleen jij en een roofdier dat hier al duizenden jaren leeft.
Tips:
- Gebruik een verrekijker of camera met zoom
- Blijf stil, laat de gids bepalen wat veilig is
- Geniet. Dit is zeldzaam.
Laat een ding duidelijk zijn: een ontmoeting van dichtbij is géén geluksmoment, maar een noodsituatie. IJsberen zijn roofdieren. Onvoorspelbaar, snel en levensgevaarlijk als ze zich bedreigd voelen of honger hebben. Ze hebben geen natuurlijke angst voor mensen en geen hekken hier. Wat moet je doen?
- Zorgen dat je met een gids op pad bent en luisteren naar zijn of haar instructies.
- Blijf kalm en kijk de ijsbeer aan. Rennen heeft geen zin want je bent toch langzamer.
- Maak jezelf groot en zichtbaar en schreeuw of gil. Ga niet hurken of verstoppen. Blijf oogcontact houden.
- Zoek in de omgeving een veilige plek, Gebouw of auto en ga daar heen. Een veilige plek is nooit in de richting van de ijsbeer.
- Trek je langzaam terug in de richting van dekking of voertuig.
- Gebruik flares, geluidswapens of vuurwerkpistool als je gids dat instrueert.
Belangrijk: Verlaat nooit zonder gids de bewoonde wereld van Longyearbyen. Dat is niet alleen dom, maar ook strafbaar.
