Wanneer zie je welk dier op Spitsbergen?
Op Spitsbergen leeft verrassend veel, als je weet wanneer je moet kijken. IJsberen, walvissen, walrussen, poolvossen, rendieren en duizenden vogels: allemaal volgen ze hun eigen ritme in het Arctische jaar. Met deze maand-tot-maand gids weet je precies wanneer de kans het grootst is om ze te ontmoeten.
Januari – maart: kou, stilte en echte overlevers
De winter is lang, donker en koud. Toch leeft het hier.
- IJsberen trekken over het zee-ijs, jagend op zeehonden. Ze zijn er altijd, al laat het duister ze zelden zien.
- Rendieren scharrelen in de sneeuw, krabbend naar een spriet mos onder het ijs.
- Poolvossen sluipen door de randen van Longyearbyen, in hun witte wintervacht zijn ze bijna onzichtbaar.
- Sneeuwhoenders zitten roerloos tussen de rotsen, perfect gecamoufleerd in hun dikke, witte verenkleed. Pas als ze ineens opvliegen, hoor je het zachte klapperen van hun vleugels in de stilte.
- Ivoormeeuwen zweven soms boven het bevroren water als kleine lichtvlekken in het donker.
Dit is het seizoen van de poolnacht. Tot eind januari is het vrijwel volledig donker. Dieren zijn er wel, maar moeilijker te zien.
April – mei: het licht keert terug, vogels arriveren
Dan is er weer licht en daarmee ook meer beweging. De zon laat zich weer zien, het ijs begint te smelten en de eerste geluiden keren terug.
- IJsberen zijn actiever en soms zichtbaar op de drijvende ijsranden.
- Rendieren trekken de valleien in, snuffelend aan het eerste groen.
- Poolvossen verliezen hun wintervacht en dartelen nieuwsgierig rond de nederzettingen.
- Vogels keren massaal terug: sneeuwgorzen, eidereenden, noordse stormvogels en kleine jagers vullen de lucht met geroep.
- Walrussen laten zich weer zien langs de kust, log en luid, als een teken dat de lente echt is begonnen.
In mei komt de middernachtzon terug. Voor fotografen is dit een droomperiode — 24 uur per dag zacht licht, schaduwen die nooit verdwijnen.
Juni – juli: het Arctisch leven op volle kracht
De zomer op Spitsbergen is kort maar uitbundig. De toendra kleurt groen en de zee zit vol leven.
- IJsberen jagen op het smeltende pakijs of rusten op de kust.
- Rendieren brengen hun kalfjes groot op de valleigronden.
- Poolvossen rennen af en aan met prooi voor hun jongen.
- Vogels broeden massaal op kliffen: duizenden papegaaiduikers, alken en drieteenmeeuwen vullen de lucht met een kakofonie van geluid.
- Walvissen zwemmen langs de fjorden: bultruggen, dwergvinvissen, blauwe vinvissen, gewone vinvissen en soms zelfs een groep beluga’s.
- Walrussen liggen in groepen bij hun vaste rustplaatsen, luid knorrend in de zon.
De lucht ruikt naar zee, naar nat mos en leven. Dit is het moment om per boot of kajak op pad te gaan. De wereld om je heen bruist van energie.
Augustus – september: de grote trek en het zachte licht
De zon zakt lager, het licht wordt goudkleurig, en het eiland ademt rust. Het leven vertraagt, maar het blijft indrukwekkend.
- IJsberen zijn op zoek naar voedsel langs de kust.
- Rendieren eten zich rond, slaan vet op voor de winter en hun vacht wordt dikker.
- Poolvossen leren hun jongen jagen.
- Walvissen zwemmen langs de fjorden: bultruggen, dwergvinvissen, blauwe vinvissen, gewone vinvissen, dolfijnen en soms zelfs een groep beluga’s.
- Er blijft een kans bestaan om walrussen te spotten maar niet meer in kolonies.
- Vogels vertrekken, en wat overblijft is een stilte die bijna hoorbaar is.
September is een maand van kleur. De zon hangt laag, de lucht lijkt voller, en elk geluid draagt verder.
Oktober – december: stilte keert terug
De dagen worden steeds korter, de eerste sneeuw valt en het eiland maakt zich klaar voor de lange poolnacht.
- IJsberen zijn nog aanwezig, maar moeilijk te vinden.
- Rendieren grazen rustig langs de hellingen, hun adem zichtbaar in de kou.
- Poolvossen krijgen hun witte wintervacht weer terug.
- Walvissen trekken langzaam naar het zuiden op zoek naar voedsel. Beluga’s dwergvinvissen en dolfijnen blijven in de wateren rond de Longyearbyen.
- Walrussen zijn heel af en toe nog te zien.
- Vogels zijn bijna allemaal vertrokken, behalve de taaie ivoormeeuw en sneeuwgors.
Langzaam dooft het licht. Wat overblijft, is stilte en dat bijzondere gevoel dat de natuur zich opmaakt voor iets groots.
Extra kijktips voor wildlife op Spitsbergen
- De kans op wildlife hangt ook af van je locatie: oostkust (ijsberen), fjorden (walvissen), kliffen (vogelkolonies)
- Voor walvissen en vogels zijn bootexcursies het meest effectief
- Houd altijd rekening met de veiligheid bij mogelijke ijsbeergebieden
Veelgestelde vragen
Tussen juni en september is de natuur op zijn actiefst. In deze maanden zijn de meeste soorten goed zichtbaar.
Langs de oostkust, Gletsjers aan zee en de rand van het pakijs. Bootexpedities en sneeuwscootertochten bieden de veiligste en beste kans. Toch is het altijd een hele kleine kans.
De ijsbeer, poolvos, het Svalbard-rendier, de sneeuwhoen en zeehonden blijven het hele jaar door
Heb je nog andere vragen of wil je meer weten? Vul het formulier in.